هزارو يك شب نام كتابي است كه مجموعه ي داستان هاي افسانه اي و قديمي را در بردارد. اكثر اين داستان ها در ايران و بغداد مي گذرد و د استان هاي آن راداراي ريشه ي ايراني و هندي مي دانند .هزار و يك بودن آن ها غير واقعي به نظر مي رسد.اين داستان ها به دست عبداللطيف طسوجي جمع آوري شد.
نخستين ترجمه هاي هزار و يك شب به زبان هاي اروپايي در قرن شانزدهم به دست آنتوان گالان به فرانسه بودو در سال 1704 منتشر شد.ريچارد برتون انگليسي در 1885 آن را ترجمه كرد.بورخس نويسنده ي نامدار آرژانتيني همه ي آثارش را مديون هزار و يك شب مي دانست.
2004 ميلادي از سوي يونسكو به مناسبت سيصدمين سال ترجمه ي اين كتاب به زبان هاي اروپايي جشن گرفته و همايشي برگزار شد.
هزار و يك شب داستان ايراني شهرزاد قصه گواست.دختر وزير شهركه براي نجات زنان شهرش از مرگي كه شاه براي آنان تدرك ديده بود،هر شب قصه اي را براي شاه روايت مي كرد. شاه تا بامدادبيدار مي ماند و با افسون قصه هاي شهرزاد مردم از مرگ نجات مي يافتند. در واقع شاه هر شب دختري از شهر به كاخ خود مي آورده و دستور قتل او را مي داده است و سرانجام شهرزاد به اصرار خود داوطلب مي شود و هر شب تا صبح گاه داستاني براي شاه مي گفته و سحر گاه ادامه ي داستان را به شبي ديگر واگذار مي كرده است و بدين ترتيب از مرگ در امان مي مانده. پس از گذشت دو سال شاه كشتن او را فراموش مي كند و شرايط عادي مي گردد.
نجيب محفوظ نويسنده ي مصري و برنده ي نوبل ادبي د استاني نوشته است و ماجراي پس از پايان قصه هاي شهرزاد را به رشته ي تحرير كشيده است. اين اثر خيالي و ابتكاري را هوشنگ مهدوي به فارسي ترجمه كرده است و به تازگي منتشر شده است.